روشهای اصلی تجزیه و تحلیل رفتار حیوانات شامل مشاهده و آزمایش است. در روش مشاهده، محققان از اندامهای حسی یا ابزارهای کمکی برای ادراک، بررسی و توصیف منظم رفتار حیوانات در حالت طبیعی با توجه به اهداف و برنامههای معین استفاده میکنند تا نتیجهگیریهای علمی را کشف و تأیید کنند. روش آزمایشی استفاده از ابزار و مواد خاص برای کشف یا تأیید نتایج علمی از طریق عملیات و مشاهدات، ثبت و تحلیل های آزمایشی هدفمند و گام به گام است.
روش مشاهده
روش مشاهده مستلزم مشاهده و ثبت حیوانات به طور واقعی بدون هیچ گونه تأثیری بر روی آنها است. این روش را می توان مستقیماً با چشم غیرمسلح یا به کمک ابزارهایی مانند ذره بین و میکروسکوپ و یا با ابزارهایی مانند دوربین، فیلمبرداری و دوربین فیلمبرداری مشاهده کرد. هنگام مشاهده، باید هدف را روشن کرد، جامع و دقیق بود، حقیقت را از حقایق جست و جو کرد، به موقع ثبت کرد و فعالانه بیندیشد و دیدگاه ها را در میان گذاشت.
روش تجربی
روش تجربی بر تغییر شرایط زندگی حیوانات با توجه به نیازهای اهداف تحقیق و مشاهده واکنش های رفتاری حیوانات در محیط تغییر یافته تاکید دارد. فرآیند آزمایشی شامل کشف مسائل، طرح سوالات، فرضیه سازی، تدوین و اجرای طرح های اکتشافی، نتیجه گیری بر اساس پدیده های تجربی و در نهایت بیان و ابلاغ فرآیند و نتیجه گیری اکتشافی است. روشهای آزمایشی معمولاً مشاهداتی هستند که تحت کنترل مصنوعی آزمودنیهای تحقیق با تأکید بر عواملی که بر روی افراد تحقیق تأثیر میگذارند، انجام میشود.
موارد کاربردی خاص
به عنوان مثال، هنگام ارزیابی توانایی یادگیری و حافظه موشها، میتوان از روشهایی مانند آزمایش ماز آبی موریس، آزمایش اکتشاف حفره و آزمایش پرش روی سکو استفاده کرد. این آزمایش ها توانایی یادگیری و حافظه حیوانات را با ثبت پاسخ های رفتاری آنها در محیط های مختلف ارزیابی می کند. 4 علاوه بر این، آزمایشهای میدان باز و آزمایشهای غلتکی و پرتو تعادل برای ارزیابی توانایی حرکت هماهنگ و رفتار حرکتی کلی حیوانات استفاده میشود.
از طریق این روش ها، محققان می توانند به طور سیستماتیک رفتار حیوانات را مشاهده و ثبت کنند و از این طریق به درک عمیقی از الگوهای رفتاری آنها و مکانیسم های فیزیولوژیکی پشت آنها دست یابند.
